اگر فرزند دلبند شما در سنی قرار دارد که دندان درآوردن آغاز شده و نگران وضعیت سلامتی او هستید، همین حالا با کلینیک زحل تماس بگیرید. ما مفتخریم که خدمات دندان پزشکی در منزل را با بالاترین کیفیت برای مشتریان عزیز ارائه میدهیم تا بدون نیاز به خروج از منزل و در آرامش کامل، سلامت دهان و دندان فرزندتان بررسی و مراقبت شود.
دندان درآوردن و ارتباط آن با تب؛ واقعیتی علمی یا باور قدیمی؟
یکی از شایعترین پرسشهایی که والدین در دوره دندان درآوردن نوزادان مطرح میکنند این است که آیا واقعاً دندان درآوردن نوزاد باعث تب میشود یا این موضوع تنها یک باور قدیمی و نادرست است؟پاسخ علمی و مبتنی بر مطالعات معتبر به این پرسش بسیار روشن است: دندان درآوردن به خودی خود باعث تب بالای ۳۸ درجه و تب واقعی نمیشود.
شواهد علمی درباره تب در دوران دندان درآوردن
مطالعات متعدد انجامشده در دو دهه اخیر نشان میدهند که:
- افزایش دمای بدن بیش از ۳۸ درجه سانتیگراد به ندرت با فرآیند دندان درآوردن ارتباط مستقیم دارد
- تب بالای ۳۸/۵ درجه تقریباً هیچ ارتباط آماری معنیداری با رویش دندان ندارد
- اکثر مواردی که والدین تصور میکنند فرزندشان به دلیل دندان درآوردن تب کرده است، در واقع منشأ دیگری داشته است
علائم واقعی و شایع در دوره دندان درآوردن
دندان درآوردن نوزاد معمولاً با مجموعهای از علائم خفیف تا متوسط همراه است که عبارتند از:
- افزایش ترشح بزاق به شکل قابلتوجه
- تورم و قرمزی لثه در محل رویش دندان
- بیقراری و گریههای متناوب
- تمایل شدید به گاز زدن و جویدن اشیاء
- تحریکپذیری و خوابآلودگی متناوب
- کاهش مختصر اشتها (بهخصوص در زمان نزدیک به رویش دندان)
- بثورات پوستی اطراف دهان (به علت ترشح زیاد بزاق)
- مالیدن گوش و کشیدن آنها (به دلیل درد ارجاعی)
- اسهال خفیف و آبکی (در برخی کودکان)
علائمی که نباید به دندان درآوردن نسبت داد
بسیاری از پزشکان اطفال و دندانپزشکان کودکان بر این موارد تأکید دارند و توصیه میکنند در صورت مشاهده آنها به سرعت به پزشک مراجعه شود:
- تب بالاتر از ۳۸ درجه و بهخصوص بالای ۳۸/۵ درجه
- تب طولانیمدت (بیش از ۲۴–۴۸ ساعت)
- اسهال شدید و آبکی مکرر
- استفراغ مکرر
- بیحالی شدید و خوابآلودگی غیرعادی
- امتناع کامل از شیر خوردن یا غذا خوردن
- بثورات پوستی گسترده در بدن
- تورم شدید صورت یا لثه همراه با چرک
- خونریزی قابلتوجه از لثه
چرا این باور همچنان بسیار رایج است؟
دلایل اصلی تداوم این باور قدیمی و شایع عبارتند از:
- همزمانی بسیار زیاد دوره دندان درآوردن با دوره کاهش ایمنی طبیعی نوزاد (۶ تا ۲۴ ماهگی)
- شروع سیستم ایمنی فعالتر و مستقل کودک و در نتیجه ابتلا به عفونتهای ویروسی متعدد
- دورهای که کودک شروع به دست زدن به اشیاء آلوده میکند و آنها را به دهان میبرد
- همپوشانی زمانی بسیار زیاد بین رویش دندانهای شیری و انواع سرماخوردگیها
- نبود علائم واضح در بسیاری از عفونتهای ویروسی خفیف و نسبت دادن همه علائم به دندان
زمانبندی تقریبی رویش دندانهای شیری
| ترتیب رویش | نام دندان | میانگین سن شروع رویش | محدوده طبیعی شروع |
| ۱ | دندان پیشین مرکزی پایین | ۶–۱۰ ماهگی | ۴–۱۴ ماهگی |
| ۲ | دندان پیشین مرکزی بالا | ۸–۱۲ ماهگی | ۶–۱۶ ماهگی |
| ۳ | دندان پیشین کناری بالا | ۹–۱۳ ماهگی | ۷–۱۷ ماهگی |
| ۴ | دندان پیشین کناری پایین | ۱۰–۱۶ ماهگی | ۷–۱۷ ماهگی |
| ۵ | دندان آسیاب اول بالا | ۱۳–۱۹ ماهگی | ۱۰–۲۳ ماهگی |
| ۶ | دندان آسیاب اول پایین | ۱۴–۱۸ ماهگی | ۱۰–۲۳ ماهگی |
| ۷ | دندان نیش بالا | ۱۶–۲۲ ماهگی | ۱۳–۳۲ ماهگی |
| ۸ | دندان نیش پایین | ۱۷–۲۳ ماهگی | ۱۳–۳۲ ماهگی |
| ۹ | دندان آسیاب دوم بالا | ۲۳–۳۱ ماهگی | ۱۹–۳۸ ماهگی |
| ۱۰ | دندان آسیاب دوم پایین | ۲۵–۳۳ ماهگی | ۱۹–۳۸ ماهگی |
راههای تسکین علائم دندان درآوردن (روشهای ایمن و مؤثر)
- ماساژ آرام لثه با انگشت تمیز یا گاز استریل سرد
- استفاده از حلقههای مخصوص دندان درآوردن که در یخچال خنک شدهاند
- دادن غذاهای سرد و سفت مثل تکههای هویج سرد یا خیار یخزده (تحت نظارت کامل)
- استفاده کوتاهمدت از ژلهای بیحسکننده مخصوص کودکان (فقط طبق دستور پزشک)
- دادن استامینوفن یا ایبوپروفن در دوز مناسب و فقط در صورت بیقراری شدید (با تجویز پزشک)
- افزایش تعداد دفعات شیردهی یا دادن مایعات بیشتر
- استفاده از دستمال تمیز و سرد برای پاک کردن مداوم بزاق اطراف دهان
چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟
در صورتی که فرزند شما همزمان با دوره دندان درآوردن یکی از موارد زیر را دارد، معطل نکنید و سریعاً به پزشک مراجعه نمایید:
- تب بالاتر از ۳۸ درجه و بهخصوص بالای ۳۸/۵ درجه
- تب بیش از ۲۴ ساعت
- بیحالی شدید و خوابآلودگی غیرطبیعی
- امتناع کامل از خوردن شیر یا غذا
- استفراغ مکرر
- اسهال شدید و مکرر
- تورم و قرمزی شدید یک طرف صورت یا لثه
- مشاهده چرک یا خونریزی قابلتوجه از لثه
- تشنج یا لرز شدید
سوالات متداول
۱. آیا دندان درآوردن واقعاً میتواند باعث تب ۳۹ درجه شود؟ خیر. مطالعات گسترده نشان دادهاند که تب بالای ۳۸ درجه ارتباط معنیداری با فرآیند دندان درآوردن ندارد.
۲. تب فرزندم با رویش دندان همزمان شده، چه کار کنم؟ هر تب بالای ۳۸ درجه را جدی بگیرید و علت آن را جستجو کنید. به احتمال بسیار زیاد منشأ تب عفونت دیگری است نه دندان درآوردن.
۳. آیا دادن استامینوفن برای دندان درآوردن درست است؟ فقط در صورتی که کودک بیقراری بسیار شدید دارد و سایر روشها جواب نداده است، میتوان با تجویز پزشک برای مدت کوتاه از استامینوفن استفاده کرد.
۴. از چه سنی میتوان حلقه دندان درآوردن سرد شده را به کودک داد؟ معمولاً از ۴–۵ ماهگی به بعد و تحت نظارت کامل والدین.
۵. دندان درآوردن چقدر میتواند طول بکشد؟ هر دندان معمولاً بین ۴ تا ۸ روز علائم فعال دارد، ولی گاهی این دوره تا ۱۰–۱۴ روز هم ادامه پیدا میکند.
۶. آیا همه کودکان علائم یکسانی در دندان درآوردن دارند؟ خیر. شدت و نوع علائم در کودکان بسیار متفاوت است؛ بعضی تقریباً بدون علامت دندان درمیآورند و بعضی دیگر بیقراری شدیدی از خود نشان میدهند.
۷. اگر لثه فرزندم بسیار متورم و قرمز شده آیا خطرناک است؟ تورم خفیف تا متوسط طبیعی است؛ اما تورم شدید یکطرفه، همراه با چرک یا تب بالا نیاز به معاینه فوری دارد.
با مراقبت صحیح و آگاهی کافی، این دوره حساس برای شما و فرزندتان به تجربهای قابلتحمل و حتی شیرین تبدیل خواهد شد.
